ยิ่งกว่าทอง! 10 อาหารบ้านๆ อดีตเคยแพงระยับ อึ้งวิธีที่ชนชั้นสูงเช่า "สับปะรด" เพื่อโชว์ฐานะ

01 มิ.ย. 69 (20:22 น.) พิมพ์

แชร์เรื่องนี้

แชร์เรื่องนี้Line Twitter Facebook

10 อาหารที่ "เคยเป็นของหรู" สำหรับคนรวยรับประทาน แต่ปัจจุบันกลายเป็นของกินทั่วไป

อาหารที่เคยเป็นของหรู หลายอย่างในอดีต อาจเป็นของที่คนธรรมดาแทบไม่มีโอกาสได้แตะ ไม่ว่าจะเป็นน้ำตาล เครื่องเทศ ช็อกโกแลต ชา กาแฟ หรือสับปะรดที่ครั้งหนึ่งไม่ได้มีไว้แค่กิน แต่ยังถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของฐานะ ความมั่งคั่ง และรสนิยมของชนชั้นสูง เมื่อการค้า การขนส่ง และเทคโนโลยีการผลิตพัฒนา สิ่งที่เคยอยู่บนโต๊ะของคนรวยจึงค่อย ๆ กลายมาเป็นของกินทั่วไปในชีวิตประจำวัน

เรื่องนี้ไม่ใช่แค่เกร็ดประวัติศาสตร์อาหารธรรมดา แต่ยังสะท้อนภาพของโลกยุคเก่า ทั้งเส้นทางการค้า การล่าอาณานิคม ภาษี ราคาแรงงาน และวัฒนธรรมการกินของผู้คนในแต่ละยุค นี่คือ 10 อาหารที่เคยเป็นของหรูสำหรับคนรวย แต่ปัจจุบันหลายอย่างกลายเป็นของใกล้ตัวที่เราเห็นได้แทบทุกวัน

1. น้ำตาล ของหวานติดครัวที่ครั้งหนึ่งเคยแพงเหมือนเครื่องเทศ

ทุกวันนี้น้ำตาลเป็นของพื้นฐานที่หาได้ง่าย แต่ในยุโรปยุคกลาง น้ำตาลเคยถูกมองเป็นของหายาก ใช้ทั้งเป็นเครื่องเทศ ยา และของหวานสำหรับคนมีฐานะ เพราะต้องนำเข้าจากพื้นที่ห่างไกล เช่น ตะวันออกกลาง อินเดีย และอียิปต์ ผ่านเครือข่ายการค้าขนาดใหญ่ ต่อมาเมื่อการผลิตน้ำตาลจากอ้อยและน้ำตาลบีตขยายตัวในระดับอุตสาหกรรม ราคาจึงค่อย ๆ ลดลง และกลายเป็นวัตถุดิบที่คนทั่วไปเข้าถึงได้มากขึ้น

2. เครื่องเทศ กลิ่นหอมที่เคยแพงพอจะเปลี่ยนเส้นทางโลก

พริกไทย อบเชย กานพลู และลูกจันทน์เทศ เคยเป็นสินค้าหรูที่มีมูลค่าสูงมากในยุโรปยุคกลาง ไม่ได้ใช้เพียงปรุงอาหาร แต่ยังเกี่ยวข้องกับยา การถนอมอาหาร และการแสดงฐานะของผู้ใช้ ความต้องการเครื่องเทศจากตะวันออกยังเป็นหนึ่งในแรงผลักดันสำคัญของยุคแห่งการสำรวจทางทะเล เพราะชาติตะวันตกต้องการหาเส้นทางตรงไปยังแหล่งเครื่องเทศโดยไม่ต้องผ่านพ่อค้าคนกลาง

3. ช็อกโกแลต เครื่องดื่มชนชั้นสูงก่อนกลายเป็นขนมของทุกวัย

ก่อนจะมาเป็นช็อกโกแลตแท่ง ขนม หรือเครื่องดื่มรสหวานอย่างที่คุ้นเคย ช็อกโกแลตในยุโรปยุคแรกเป็นเครื่องดื่มหรูของชนชั้นสูง โดยเฉพาะในสเปน ฝรั่งเศส และอังกฤษ เพราะโกโก้เป็นวัตถุดิบนำเข้าที่หายากและมีราคาแพง เมื่อเติมน้ำตาลและเครื่องเทศซึ่งต่างก็เป็นของแพงในเวลานั้น ช็อกโกแลตจึงยิ่งกลายเป็นเครื่องดื่มแห่งความมั่งคั่ง ก่อนจะค่อย ๆ แพร่หลายมากขึ้นในยุคอุตสาหกรรม

4. ชา เครื่องดื่มจีนที่ครั้งหนึ่งเคยมีราคาแพงกว่าทอง

ชาถูกนำเข้าสู่ยุโรปในช่วงการค้าโลกทางทะเล และในช่วงแรกถือเป็นสินค้าหรูมาก เพราะต้องขนส่งจากจีนและญี่ปุ่นผ่านเส้นทางไกล ทำให้ราคาสูงจนคนทั่วไปเข้าถึงได้ยาก พิพิธภัณฑ์ Victoria and Albert Museum ระบุว่า ชาเคยมีราคาสูงมากจนถูกเปรียบว่า "แพงกว่าทอง" และเป็นเครื่องดื่มของคนร่ำรวย ก่อนจะกลายเป็นวัฒนธรรมการดื่มที่แพร่หลายไปทั่วโลก

5. กาแฟ จากเครื่องดื่มหายาก สู่แก้วประจำวันของคนทั่วโลก

กาแฟเดินทางจากเอธิโอเปียและคาบสมุทรอาหรับเข้าสู่ยุโรป ก่อนจะกลายเป็นเครื่องดื่มใหม่ที่ได้รับความสนใจอย่างมากในศตวรรษที่ 17 ช่วงแรกกาแฟและร้านกาแฟในยุโรปเป็นพื้นที่ของชนชั้นมีฐานะ ศิลปิน นักคิด และผู้คนที่มีโอกาสเข้าถึงสินค้านำเข้า ก่อนที่การค้ากาแฟ การปลูกในอาณานิคม และวัฒนธรรมร้านกาแฟจะทำให้กาแฟค่อย ๆ กลายเป็นเครื่องดื่มประจำวันของผู้คนจำนวนมาก

6. เกลือ ของพื้นฐานที่เคยมีค่าจนรัฐต้องเก็บภาษีจริงจัง

เกลืออาจดูธรรมดามากในวันนี้ แต่ในอดีตเกลือเป็นสินค้าจำเป็นที่มีมูลค่าสูง เพราะใช้ทั้งปรุงรส ถนอมอาหาร และเกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจของหลายอาณาจักร หลายพื้นที่เคยเก็บภาษีเกลืออย่างจริงจัง จนเกลือไม่ได้เป็นเพียงของกิน แต่กลายเป็นเรื่องการเมืองและการควบคุมทรัพยากรของรัฐ เมื่อระบบผลิตและขนส่งพัฒนาขึ้น เกลือจึงค่อย ๆ กลายเป็นวัตถุดิบพื้นฐานที่มีอยู่แทบทุกครัวเรือน

7. สับปะรด ผลไม้เมืองร้อนที่คนรวยเคยเช่ามาอวดในงานเลี้ยง

ในยุโรปยุคศตวรรษที่ 17-18 สับปะรดไม่ใช่ผลไม้ที่ซื้อกินง่าย ๆ แต่เป็นของหรูที่แสดงฐานะ เพราะต้องนำเข้าจากเขตร้อนหรือปลูกในเรือนกระจกที่มีค่าใช้จ่ายสูงมาก ความหายากทำให้สับปะรดกลายเป็นสัญลักษณ์ของความมั่งคั่ง อำนาจ และรสนิยมของชนชั้นสูง ถึงขั้นมีการเล่าว่า บางคนยอมเช่าสับปะรดมาใช้เป็นของประดับหรือถืออวดในงานเลี้ยง โดยไม่ได้กินจริง ๆ ด้วยซ้ำ

ความนิยมนี้ไม่ได้หยุดอยู่แค่บนโต๊ะอาหาร แต่ยังขยายไปสู่สถาปัตยกรรม ของตกแต่ง และลวดลายบนเครื่องใช้ต่าง ๆ เพราะสับปะรดกลายเป็นภาพแทนของความหรูหราและการต้อนรับแขกผู้มีเกียรติ ต่อมาเมื่อการขนส่งและการเพาะปลูกเชิงพาณิชย์พัฒนา ผลไม้ที่เคยเป็นของโชว์ฐานะจึงกลายเป็นผลไม้ทั่วไปที่หาซื้อได้ง่ายขึ้นมาก

8. หอยนางรม เมนูทะเลที่เคยสลับบทบาทระหว่างของหรูและอาหารคนเมือง

หอยนางรมมีประวัติซับซ้อน เพราะในบางยุคเคยเป็นอาหารของชนชั้นสูง เช่น ชาวโรมันที่นิยมบริโภคและนำเข้าหอยจากพื้นที่ไกล แต่ในบางช่วงก็เคยเป็นแหล่งโปรตีนราคาถูกของคนเมืองและชนชั้นแรงงาน ปัจจุบันหอยนางรมยังคงมีภาพลักษณ์เป็นอาหารพรีเมียมในบางร้าน แต่ก็เข้าถึงง่ายกว่าเดิมมาก ทั้งในร้านซีฟู้ด ตลาด และบุฟเฟต์หลายรูปแบบ

9. ไอศกรีม ของหวานเย็นที่เคยสงวนไว้ให้ราชสำนัก

ก่อนยุคตู้เย็นและโรงงานผลิตอาหารแช่แข็ง ไอศกรีมเป็นของหวานที่ทำยาก เพราะต้องอาศัยน้ำแข็ง การเก็บรักษาความเย็น และแรงงานจำนวนมาก ทำให้ในยุโรปช่วงแรก ไอศกรีมเป็นของหวานสำหรับราชสำนักและชนชั้นสูงเป็นหลัก ต่อมาเมื่อเทคโนโลยีการผลิตน้ำแข็ง การแช่เย็น และการผลิตเชิงอุตสาหกรรมพัฒนา ไอศกรีมจึงกลายเป็นของหวานยอดนิยมที่หาซื้อได้ง่ายในร้านค้าและซูเปอร์มาร์เก็ต

10. วานิลลา กลิ่นหอมจากดอกกล้วยไม้ที่เคยเป็นเครื่องเทศของชนชั้นสูง

วานิลลาเป็นเครื่องเทศจากฝักของกล้วยไม้สกุล Vanilla มีถิ่นกำเนิดในเมโซอเมริกา และเคยเป็นวัตถุดิบหายากที่ยุโรปต้องนำเข้าจากเม็กซิโกเป็นเวลานาน ความยากในการปลูกและผสมเกสรทำให้วานิลลามีราคาสูงและถูกใช้ในหมู่ชนชั้นสูง ก่อนที่เทคนิคการปลูกและการผสมเกสรด้วยมือจะทำให้การผลิตขยายตัว จนกลิ่นวานิลลากลายเป็นรสชาติพื้นฐานในขนม ไอศกรีม และเครื่องดื่มจำนวนมาก

ทำไมของหรูในอดีต ถึงกลายเป็นของกินทั่วไปในวันนี้?

เหตุผลสำคัญคือโลกเปลี่ยนจากการค้าระยะไกลที่จำกัดอยู่ในมือพ่อค้าและชนชั้นสูง ไปสู่ระบบการผลิตและขนส่งที่ใหญ่ขึ้น เร็วขึ้น และมีต้นทุนต่ำลง เมื่อเรือสินค้า รถไฟ โรงงาน ตู้เย็น และการค้าระหว่างประเทศพัฒนา อาหารที่เคยแพงเพราะหายากจึงค่อย ๆ ลดราคาลง

อีกปัจจัยหนึ่งคือการเปลี่ยนแปลงทางสังคม อาหารหลายอย่างไม่ได้มีค่าเพราะรสชาติอย่างเดียว แต่มีค่าเพราะ “ใครเป็นคนกิน” และ “หายากแค่ไหน” เมื่อสิ่งเหล่านี้แพร่หลายมากขึ้น ภาพลักษณ์ของความหรูก็เปลี่ยนไป เหลือไว้เป็นเรื่องเล่าที่ทำให้อาหารธรรมดาบนโต๊ะวันนี้มีประวัติศาสตร์น่าสนใจมากกว่าที่คิด

อาหารที่เคยเป็นของหรู อย่างน้ำตาล เครื่องเทศ ช็อกโกแลต ชา กาแฟ เกลือ สับปะรด หอยนางรม ไอศกรีม และวานิลลา แสดงให้เห็นว่า “ความหรู” ไม่ได้อยู่ที่ตัวอาหารเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่บริบทของยุคสมัยด้วย ของที่เคยมีเฉพาะในวัง บ้านคนรวย หรือโต๊ะชนชั้นสูง วันนี้อาจกลายเป็นของที่เราใส่ในกาแฟ กินเป็นของหวาน หรือหยิบจากชั้นวางในร้านสะดวกซื้อได้ง่าย ๆ และนั่นทำให้อาหารธรรมดาหลายอย่างมีเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ที่น่าทึ่งไม่น้อย